Sinds 1 januari 2026 is een Gebouw Automatiserings- en Controle Systeem, kortweg GACS, verplicht voor bepaalde utiliteitsgebouwen. Deze verplichting is vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving en komt voort uit de Europese regelgeving EPBD IV.
De verplichting geldt voor eigenaren van utiliteitsgebouwen, inclusief productiehallen en werkplaatsen. Daarbij geldt als norm dat het gezamenlijke vermogen van alle systemen voor verwarming en koeling meer dan 290 kW bedraagt. Per 1 januari 2030 wordt deze grens verlaagd naar 70 kW.
Wat is een GACS?
Een GACS is een geavanceerd systeem dat de klimaat- en energie-installaties in een gebouw uitleest en bestuurt. Het systeem controleert, registreert en analyseert het energieverbruik permanent en kan dit waar nodig bijsturen. Daarnaast toetst een GACS de energie-efficiëntie van het gebouw. Het systeem kan rendementsverliezen van installaties opsporen en de beheerder informeren over mogelijke verbeteringen. Ook maakt het communicatie mogelijk tussen verschillende installaties en apparaten in het gebouw.
Een GACS vormt daarmee een slimme, integrale laag over de bestaande technische installaties van een gebouw. Door de gegevens te analyseren, kunnen afwijkingen en inefficiënties vroegtijdig worden gesignaleerd. Vervolgens kan het systeem automatisch bijsturen, zodat de installatie optimaal functioneert.
Daarmee is een GACS meer dan een energieregistratie- en bewakingssysteem (EBS), een gebouwautomatiseringssysteem (GBS) of een energiemanagementsysteem (EMS).
Beoordeling vraagt specialistische kennis
Met een checklist kan worden beoordeeld of een gebouw voldoet aan de GACS-regelgeving. Deze checklist is specialistisch werk en bestaat uit zeven pagina’s met normen voor onder meer verwarming, warm tapwater, airco’s, ventilatie, verlichting en zonwering. Op basis hiervan wordt het systeem ingedeeld in een klasse.
Het doel van een GACS is het verminderen van het energiegebruik in gebouwen. Voor eigenaren en gebruikers zijn de belangrijkste voordelen het voorkomen van energieverspilling, lagere energiekosten en verbetering van het comfort in het gebouw.
Informatie voor wasserijen en stomerijen
De regelgeving over GACS is complex en gedetailleerd. Meer informatie hierover, en over bedrijven die hierbij kunnen ondersteunen, is te vinden op de websites van:
- FHI (Federatie van technologiebranches)
- TVVL (vereniging van professionals in de installatietechniek)
Voor wasserijen en stomerijen is het van belang om na te gaan of GACS wel of niet van toepassing is. Dit kan door het vermogen van alle verwarmings- en koelingssystemen bij elkaar op te tellen. Komt dit totaal uit boven 290 kW, dan kan het raadzaam zijn om een gespecialiseerd bedrijf in te schakelen.
